.png){kind=logo}
Yoga Samiti Nepal
Nepalgunj 2 Banke
Discover our philosophy and approach to yoga
श्रद्धेय योग गुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज ज्युको जन्म वि.सं.२०३७ साल असार १० गते लुम्बिनी प्रदेश अन्तर्गत गुल्मी जिल्लाको अर्खले गाउँमा भएको हो। उहाँ पुजनीय पिता शालिकराम भट्टराई र माता उमकला भट्टराईको तेस्रो सन्तानको रुपमा एक मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मनु भएको हो। उहाँ मातापिताका ५ (पाँच) जना सन्तानहरु मध्ये माईला सन्तान (पुत्र) हुनुहुन्छ। उहाँ जन्मनु भन्दा पहिले नै हजुरआमा छबि कुमारी भट्टराईको निधन भईसकेको हुदा हजुरआमाको माया, ममता पाउन नसकेता पनि उहाँले हजुरबुवा भिमलाल भट्टराईको माया, स्नेह, आशिर्वाद र प्रेरणा एवम सानै उमेर देखि एकदमै अब्बल, तीक्ष्ण बुद्धि, सन्तोषी, ज्ञानी, सरल जिज्ञासा भएको हुनाले परिवारको मार्गदर्शन र मातापिताको उचित लालनपालन, रहनसहन र राम्रो संस्कार प्राप्त गर्न भएको हो। गुरु सबैभन्दा प्यारो सदस्यको रुपमा चिनिनुहन्थ्यो। सानै उमेर देखि सरल स्वाभावको सानालाई माया ठुलालाई आदर सम्मान गर्ने, सहिलाई सही र गलतलाई गलत भन्न सक्ने एक निडर, खानपानमा समेत एकदम सहज स्वाभावको हनुहन्थ्यो। पढाई लेखाई, खेलकुद तथा साहित्यमा रुचि राखे योग गुरु "हने विरुवाको चिल्लो पात" भने झै एक अनुशासित, मेहनती र अब्बल विद्यार्थीको रुपमा चिनिनुहुन्थ्यो। उहाँलाई सानै उमेर देखि झुटो बोल्ने व्यक्ति मन पर्दैनथ्यो। ईमान्दारीता नै उहाँको सर्वप्रिय थियो। विद्यालयका गुरु तथा गुरुआमाहरुको नजरमा उहाँ उदाहरणीय छात्रको रुपमा परिचित अर्खले गा.वि.स. वडा नं. ८ स्थित श्री भवगती निम्न माध्यमिक विद्यालय भाडगाउँमा पुरा भएको हुनुहन्थ्यो । उहाँको बाल्यकालको प्राथमिक शिक्षा (कक्षा १-५) सम्मको शिक्षा गुल्मी जिल्ला कै थियो भने कक्षा ६ देखि कक्षा १० सम्मको शिक्षा श्री महेन्द्र माध्यमिक विद्यालय तम्घास गुल्मीबाट पुरा गरी वि.सं. २०५४ सालमा एस.एल.सी. उत्तिर्ण गर्नुभएको थियो। गुल्मी जिल्लाबाट उहाँको परिवार सहित वि.सं. २०५४ सालमा वुटवलमा बसाईसराई गरी आउनुभयो र उहाँ सानै उमेरदेखि नै चिकित्सक पढ्ने सपना सजाउनु भएको थियो। सानै उमेरमा उहाँलाई ब्याध व्याधीको समस्या देखा पन्यो। नेपाल तथा भारत लगायत धेरै ठाउँमा उपचार गरे पनि आधुनिक चिकित्साबाट उपचार सम्भव नभएपछि भारतको दिल्लीको एक अस्पतालमा व्याध व्याधीको उपचार योगको माध्यमबाट हुन्छ भन्ने जानकारी प्राप्त भईसकेपछि त्यहाँ पुगेर योगक्ने मार्फत उपचार गरेपछि लगभग २ महिनापछि विस्तारै विस्तारै रोग निको हुँदै गयो। त्यसैको प्रेरणा स्वरुप उहाँलाई डाक्टर बनेर सेवा दिन सकिदोरहेछ, मैले पनि स्वास्थ्यको क्षेत्रमा केही गर्नुपर्छ भन्ने उत्प्रेरणा प्राप्त भयो।
डा. ढोलनदास अग्रवाल र सत्पाल गुरुवालका पुस्तक पढेर उहाँ के प्रेरणाबाट गुरुलाई स्वास्थ्य क्षेत्रमा योग र आयुर्वेद पढने थप हौसला र प्रेरणा मिलेको कारण डा. ढोलनदास र सत्पाल गुरुवाललाई आफ्नो गुरु मान्दै वि.सं. २०६४ (सन् २००६-२००८) गोरखपुरवाट NDYD (Doctor of Naturopathy, Doctor of Yoga) उत्तिर्ण गर्नु भएको थियो। जुन निकै पुरानो र माहात्मा गान्धीले समेत उपचार गरेको विद्यालय थियो। आयुर्वेद चिकित्सक तथा अग्रजहरु डा. वृद्धि प्रकाश रेग्मी, डा. प्रकाश ज्ञवाली, बासुदेव उपाध्याय, मदन बि.सि. लगायत अन्य चिकित्सकहरुको सल्लाह र सुझाव बमोजिम सन् २०१४ मा बाबा भिम राव अम्बेडकर विहार विश्वविद्यालय मुजफ्फरमा BAMS को भर्ना भई कोरोना महामारीले अस्तव्यस्त जीवन भएको प्रतिकुल समयको विषम परिस्थितिमा पनि नियमित रुपले सन् २०२२ मा परिक्षा पनि उत्तिर्ण गर्नुभयो। उहाँले हाल आयुर्वेद चिकित्सा शास्त्रबाट MD को रुपमा तयारी समेत गरिरहनु भएको छ।
विद्यार्थी जिवनको समय भारतमा पुरा गरिसके पश्चात आफ्नो समाज, देश र राष्ट्रको लागि स्वास्थ्य क्षेत्रमा केही गर्नै पर्छ भन्ने हुट-हुटिले अन्तर आत्मा देखि जन्मथलोलाई कर्मथलो बनाउने उद्देश्य स्वरुप नेपाल फर्किनुभयो। नेपालमा औषधि उपचार महँगो र उपचार गर्न भारत जानुपर्ने बाध्यतालाई मध्यनजर गर्दै पुन बुटवलबाट बसाई सरी बाँके जिल्ला नेपालगंज उप-महानगरपालिका वडा नं. २ मा वि.सं. २०५६ सालमा आई स्थायी बासिन्दाको रुपमा स्थापित हुनुभयो। वि.सं. २०६० साल फागुन २७ गते सुर्खेत जिल्ला विरेन्द्रनगर नगरपालिका वडा नं. ६ स्थित माता तिल कुमारी उपाध्याय र पिता शालिग्राम उपाध्यायको एक मात्र सुपुत्री मन्दरा शर्मा (बिन्दु) सँग धुमधामका साथ मागी विवाह भई वैवाहिक जिवनमा बाँधिनुभयो। उहाँको एकमात्र सुपुत्र रिसर्च भट्टराईको मिति २०६२ भाद्र १९ गते र एक सुपुत्री ग्रिष्मा भट्टराईको मिति २०६९ जेष्ठ १९ गते जन्म भई दुई सन्तानहरु रहेका छन्। वि.सं. २०६७ साल देखि फेमिली आयुर्वेद तथा रिसर्च आयुर्वेद संचालन गरिरहनु भएको छ। भनिन्छ "पुरुषको सफलतामा पन्नि (महिला) को हात हुन्छ" भनेझै योग गुरुको सफलतामा अहोरात्र साथमा साथ र काँधमा काँध मिलाई प्रेरणा दिने उहाँकी धर्मपत्नी मन्दरा शर्माको पनि विशेष योगदान रहेको छ। उहाँ योग समिति नेपालको आजीवन सदस्य तथा योग समिति नेपालको परिकल्पना तथा स्थापना सम्म सदस्य तथा हाल कार्य समितिको सह-कोषाध्यक्ष समेत हुनुहुन्छ ।
योग गुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज ज्युले आफूले पाएको शिक्षालाई जन-जनमा, मन-मनमा, घर-घरमा, टोल-टोल, नगर हुँदै जिल्ला र सिंगो राष्ट्र तथा अन्तर्राष्ट्रिय जगतसम्म योग शिक्षा मार्फत कम्तिमा ८ लाख घरपरिवारलाई जोडी स्वस्थ र निरोगी बनाई समृद्ध जीवनयापन गराउने दृढ अठोटका साथ योग समिति नेपालको परिकल्पनामा समर्पित हुनुभयो । यसरी योगको माध्यमबाट स्वस्थ र सबल बनाउने उद्देश्य बमोजिम उहाँले कम्तीमा आठ हजार (८,०००) योग प्रशिक्षकलाई प्रशिक्षक प्रशिक्षण दिने र बाँके जिल्लाबाट घर, टोल, वडा,पालिका, नगर, जिल्ला हुँदै प्रै नेपालको ७७ जिल्ला हुँदै अन्तर्राष्टिय स्तरमा नै योगमय बनाउने निर्माण गर्दै उहाँकै अध्यक्षतामा १३ सदस्य कार्य समितिको गठन गर्नुभयो । नेपालको संविधान अभिप्रायले वि.सं. २०७४ साल देखि नै योगको थालनी गरी वि.सं. २०७५ सालमा विधानको तथा सेवामुलक संस्थाको रुपमा योग समिति नेपाल नामको संस्था मिति २०७६ जेष्ठ १० गते दर्ता संस्था दर्ता ऐन २०३४ अनुसार बिधिवत रुपमा जिल्ला प्रशासन कार्यालय बाँकेमा गैर-नाफामुलक गर्नु भयो। त्यसै गरि नेपालगंज उप-महानगरपालिका र आन्तरिक राजश्व कार्यालय बाँकेमा समेत दर्ता गरी विधिवत रुपमा स्थायी लेखा नम्बर प्राप्त गर्नुभएको हो। यसरी जिल्ला प्रशासन कार्यालय र स्थानिय तहमा समेत दर्ता गरी विशद्ध रुपमा स्थानिय बासीहरुवाट संचालित यस क्षेत्र कै पहिलो संस्थाको रुपमा योग समिति नेपाललाई स्थपना गर्नु भएको हो। जसले नेपालको अखण्डता, सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रतालाई ध्यानमा राखी मानिसको जीवनशैली, आहार बिहार, रहनसहन र नैतिक शिक्षा, योग, ध्यान, प्राणायामको माध्यमबाट समाजमा मानिसको आचरण र सोचमा परिवर्तन गराई स्थानिय तहमा नै स्वस्थ नागरिक बनाउन सकिन्छ भन्ने उद्देश्यका साथ प्रस्तावना समेत तयार गरि बाँकेमा संस्था दर्ता गरि सकेपछि निःशुल्क र निस्वार्थ भावनाका साथ सर्वप्रथम बाँके आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रबाट शुरुवात गरी हालसम्म बाँके जिल्लामा ३७, बाहिरी जिल्लामा अन्तर्गत बर्दियामा-६ रुपन्देहीमा-१, नवलपरासीमा-१, सुर्खेतमा-१, जाजरकोटमा-१ गरी १० वटा केन्द्र र अन्तर्राष्ट्रिय योग केन्द्र भारतमा (रुपईडिहा) मा-१ योग केन्द्र गरीहालसम्म कुल जम्मा ४८ वटा योग केन्द्रको विस्तार गरिसक्नु भएको छ। यसरी योगको माध्यमबाट देश भरीकै सम्पुर्ण नागरिकरुलाई निःशुल्क रुपमा योग गराई स्वास्थ्य लाभ प्रदान गर्नको लागि दिनरात खटिई सामाजिक सेवामा होमिनु भएका योग गुरुले बाहिरी जिल्लामा समेत योग सिकाउने प्रशिक्षकको आवश्यकता महसुस गरी वि.सं. २०७६ सालबाट लगातार प्रत्येक साल प्रशिक्षकहरुलाई प्रशिक्षण दिईरहनु भएको छ। वि.सं. २०७६ देखि २०८१ सम्म ६ वर्षमा ३६३ जना प्रशिक्षक तयार गरी दिक्षान्त समेत गराईसक्नु भएको र हाल वि.सं. २०८२ सालमा मात्र २१२ जनालाई प्रशिक्षण गराईरहनु भएको छ र अब जम्मा प्रशिक्षकको संख्या पुगिसकेको छ। हाल योग गुरु आयुर्वेदाचार्य श्री गिरिराज ज्यूले विभिन्न योग केन्द्रहरुबाट सात हजार भन्दा बढी व्यक्तिहरुलाई योगको माध्यमबाट निःशुल्क रुपमा स्वास्थ्य लाग गराईसक्नु भएको छ र उहाँले आफ्नै पहलमा प्रत्येक योग केन्द्रहरुमा उहाँको प्रत्यक्ष उपस्थिति र मार्ग निर्देशनमा योग व्यवस्थापन गर्ने, आईपर्ने विभिन्न समस्याहरु, चुनौतीहरु सामाधान गर्न र वडाका योग अभ्यासीहरुलाई प्रेरित गर्ने योग व्यवस्थापन वडा स्तरिय समिति समेत गठन गरिसक्नु भएको छ। सामाजिक अभियन्ताको क्षेत्रमा उहाँ सर्वोत्कृष्ट सामाजिक अभियन्ता, योगका आधुनिक जन्मदाता, । सम्मानीत श्रद्धेय योग गुरु आयुर्वेदाचार्यको रुपमा सर्वव्यापी रुपमा चिरपरिचित हुनुहुन्छ।
योग समिति नेपाल स्थापना हुनु पूर्व आयुर्वेदिक औषधिको मार्केटिङ्ग म्यानेजर तथा डाईरेक्टरको रुपमा वि.सं. २०५६ देखि २०६१ सालसम्म आवद्ध हुनु भएको थियो। योग गुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज ज्युले वि.सं. २०६१ साल देखि हालसम्म आफ्नै फेमिलि आयुर्वेद नेपाल तथा रिसर्च आयर्वेद समेत संचालन गरीरहनु भएको छ। वि.सं. २०६४ मा नेपाल प्राकृतिक चिकित्सक संघको केन्द्रिय तथा आजीवन सदस्य, वि.सं. २०६३ देखि २०७५ साल सम्म नेपाल आयुर्वेद औषधि व्यवसायी संघ भेरी कर्णालीको अध्यक्ष, नेपाल आयुर्वेदिक औषधि व्यवसायी संघको केन्द्रिय सदस्य तथा वि.सं. २०७७ देखि हालसम्म आयुर्वेदिक औषधि व्यवसायी संघ लुम्विनी प्रदेशको संयोजक हुनुका साथै निम्न संस्थाहरुमा उहाँको योगदान एवंम आबद्धता रहेको छ। - फेमिली आयुर्वेद नेपाल नेपालगंज-संचालक तथा निर्देशक - हाडियाबाबा आश्रमको सल्लाहकारको रुपमा - योग समिति नेपालका परिकल्पनाकार - रिसर्च आयुर्वेद नेपालगंज- निर्देशक - विश्व आयुर्वेद परिषदको आजीवन सदस्य - IPSIT International को निर्देशक - आयुर्वेदिक औषधि ब्यबसायी संघ केन्द्रिय सदस्य - आयुर्वेदिक औषधि ब्यबसायी संघ लुम्बिनी प्रदेश-संयोजक - सन् २०१६ देखि २०१७ सम्म Lions Club of Mid West को president भई समाजमा विभिन्न संघसंस्थामा आवद्ध रही विविध पुरस्कार तथा विभुषण र कदरपत्र, सम्मानपत्रबाट सम्मानित हुदै आउनु भएको छ।
- मिति २०५८।०८।०४ मा नेपाल आपाङ्ग असहाय संघद्धारा सम्मानित, - मिति २०५९।०९।२५ मा विमा समितिबाट सम्मानित, - मिति २०६०।१०।१४ मा जीवन विमा समितिबाट सम्मानित, - इन्टरनेशनल द एशोसियसन अफ लायन्स क्लव २०७३ सम्मानपत्र, - District Court Muzaffarpur India र Sessions Judges, सन २०१६/०८/१७ मा सम्मानित, - मिति २०७५।०३।२५ मा नेपालगंज उप-महानगरपालिका द्वारा सम्मानपत्र, - सन् २०२२ जुन २१ मा कसौधन वैश्य समाज द्वारा सम्मानपत्र, - जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रबाट योग अभ्यासी समूहबाट कदरपत्र २०७५।१०।०२ - अवधि सांस्कृतिक प्रतिष्ठानबाट २०७६।०४।२२ मा सम्मानपत्र, - गुल्मेली सेवा समाजबाट २०७६।०५।१४सम्मानपत्र, - बाँके आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रका योग अभ्यासीहरुबाट सम्मान पत्र २०७७।०३।२१, अधिकारी - बाँके आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रबाट कदरपत्र २०७६।१०।०६, - श्री जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाँकेबाट कोभिडको बेलामा गरेको योगदान स्वरुप कदरपत्र, २०७८ - नेपाल आयुर्वेद औषधि व्यवसाय संघ बाँकेबाट सम्मानपत्र, २०७९ - मिति २०७९।०३।१० मा रेडक्रस सोसाइटी बाँके द्वारा सम्मानित, - Occasion of Ayurveda Parba Patna द्वारा सन् २०१८ मार्च १७ मा सम्मानित, - नेपालगंज जनरल आयुर्वेद अस्पताल द्वारा वि.सं. २०८१।०१।०७ मा सम्मानित, - तयारी कपडा, व्याग, जुत्ता तथा खुद्रा व्यवसायी संघबाट मायाको चिनो र सम्मानपत्र २०८०।०१।३० - मिति २०८०।०२।०५ मा निलसागर आश्रम द्वारा सम्मानित, - विश्व आयुर्वेद परिषदको आजीवन सदस्यता सन २०२३।०१।१५, - लर्ड बुद्ध डिग्री कलेज उत्तर प्रदेश भारतबाट अन्तर्राष्ट्रिय योग दिवसको अवसरमा सन् २०२३ जुन २१ मा सम्मानित, - मिति २०८०।०३।१० मा रेडक्रस सोसाईटी बाँके द्वारा सम्मानित, - मिति २०८० फागुन १२ गते ( तदानुसार सन २०२४ फेब्रुअरी २४) भारत सरकार उत्तर प्रदेश पर्यटन संस्कृति विभाग द्वारा सम्मानित, - राजस्थान औषधालय प्रा.लि. ईन्डिया द्वारा सम्मानित सन् २०२३।१०।०३, - योग समिति नेपालका प्रथम व्याज (१८ जना) योग प्रशिक्षकहरु द्वारा २०७६।११।१० गते सम्मानित, - योग समिति नेपालका तेस्रो ब्याज (३१ जना) योग प्रशिक्षकहरु द्वारा २०७८।०५।२० - योग समिति नेपालका चौथो ब्याज (४५ जना) योग प्रशिक्षकहरु द्धारा २०७९।०५।१६ गते सम्मानित - योग समिति नेपालका पाचौं ब्याज (११२ जना) योग प्रशिक्षकहरु द्वारा मिति २०८१।०२।१५ मा गणतन्त्र दिवसको अवसरमा सम्मानित, - बि.सं.२०८१ सालमा योग समिति नेपालका बिभिन्न केन्द्रहरु हडियाबाबा योग केन्द्र, कान्तीताल योग केन्द्र पुरैनी, गोसाई गाउँ योग केन्द्र द्वारा सम्मानीत - मिति २०८१।०३।१० मा रेडक्रस सोसाईटी बाँके द्वारा सम्मानपत्र, - मिति २०८१।०४।०६ गते गुरु पूर्णिमाको अवसरमा सम्पूर्ण योगीमनहरु द्वारा सम्मानित । - संविधान दिवसको अवसरमा २०८१।०६।०३ गते संविधान तथा राष्ट्रिय दिवस मूल समारोह समिति बाँके-२०८१ द्धारा सम्मानपत्र प्रदान - मिति २०८१।११।०७ गते पर्यटन संस्कृति विभाग व जिल्ला प्रशासनको संयुक्त आयोजनामा भारत रुपैडिहा लर्डबुद्ध पिजि कलेजमा आयोजित नेपाल भारत मैत्री महोत्सबमा जमा आयोजित सम्मान प्रदान - मिति २०८१।११।२० गते नेपाल चिकित्सक दिवस २०८१ तथा पद हस्तान्तरण समारोहमा नेपाल चिकित्सक संघ बाँके द्वारा सम्मान पत्र सहित सम्मान - योग समिति नेपालको नेपालगंज उप.महा.नपा. कार्यालयमा रहेको १२ नं. योग केन्द्रद्धारा मिति २०८१ चैत्र २५ गते सम्मानीत - मिति २०८१।१२। ३० जानकी योग केन्द्रद्धारा सम्मानीत - मिति २०८१।१२।३० गते रेडिमेड तथा ब्याग ब्यबसायी संघ बाँकेद्धारा सम्मान पत्र सहित सम्मान - मिति २०८२।०२।०५ गते योग समिति नेपालको २९औं योग केन्द्र बारबर्दिया-८ औरी केन्द्रको बार्षिक उत्सब कार्यक्रममा सम्मान पत्र सहित सम्मान - मिति २०८२।०२।२४ गते विश्व बाताबरण दिवसको उपलक्ष्यमा नेपालगंज उप.महा.नपा.का नगर प्रमुख प्रशान्त बिष्ट र प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मराज जोशी ज्युद्धारा सम्मानीत - मिति २०८२।०३।१४ योग प्रशिक्षकहरुको छैठौं ब्याज (१४५ जना) योग प्रशिक्षकहरु द्वारा श्रद्धेय गुरु सहित अग्रज प्रशिक्षहरुलाई सम्मान पत्र सहित सम्मान - मिति २०८२।०३।२६ गते गुरु पूर्णिमाको अवसरमा ४७ वटै योग केन्द्रबाट स्वस्फुर्त रुपमा उपस्थित करिब ५०० योगीमनहरु द्वारा सामुहिक रुपमा सम्मानित ।
